ΑΠΛΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ.
1. Η ΛΕΥΤΕΡΙΤΣΑ ΚΑΙ Η ΑΓΟΡΑ…
Και τότε η ευειδής και πολλά υποσχόμενη δημοσιογράφος, τον κάρφωσε με το λάγνο βλέμμα της, κούνησε το καλοχτενισμένο κεφάλι της και έπειτα είπε, με ύφος σοφολογιότατου σοφού, αν και κάπως θλιμμένα είναι η αλήθεια:
«Μα ελάτε τώρα… Ελάτε… είναι φοβερά απλό. Παιδαριώδες, θα έλεγα»
Μιλούσαν για τις τιμές και την ακρίβεια... Η Λευτερίτσα -έτσι αποκαλούσε την φιλόδοξη νεαρά η μαμά της- χασμουρήθηκε και συνέχισε με βαριεστημένο ύφος: «Η πραγματική αιτία του προβλήματος είναι γνωστή τοις πάσι …»
«Φτου σου βλάκα Χρίστο, είπα εγώ. Όλοι τα ξέρουν όλα . Στα φόρα τα βγάλαν τα μυστικά της οικονομίας. Μόνο εσύ κοιμάσαι τον ύπνο του ευήθους. Όπως τότε με το χρηματιστήριο που όλοι τους παίζαν στα δάχτυλα τους κανόνες λειτουργίας του και κάναν περιουσίες, ενώ εσύ…»
« Η Ελληνική αγορά, ξανάπε το αστέρι του οικονομικού επιτελείου του μεγάλου καναλιού, είναι προδήλως πολύ μικρή… Γι’ αυτό τον λόγο παρατηρούνται κάποιες -οι γνωστές, είπε, τονίζοντας με νόημα τη λέξη- δυσλειτουργίες, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά υψηλές οι τιμές – πολύ υψηλότερες από ότι σε χώρες πολύ ισχυρότερες οικονομικά. Στις χώρες αυτές, μια λογική ισορροπία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς κρατάει τις τιμές σε ένα αποδεκτό επίπεδο. Είναι καθαρά θέμα μεγέθους της αγοράς.»
«Είναι καταπληκτικό το τι μαθαίνει κανείς, όταν έχει σωστούς δασκάλους, μουρμούρισα. Και μετά σου λένε πως το μέγεθος δεν έχει σημασία … Τι λέτε, ρε άσχετοι, που δεν έχει σημασία… Αφού το κορίτσι σας λέει το αντίθετο, ρε…»
« Στη Γερμανία, ξανάπιασε τον ειρμό της η, και καλλίπυγος, σοφή δεσποινίς, ο μηχανισμός προσφοράς / ζήτησης λειτουργεί. Το μέγεθος της οικονομίας, επιτρέπει την ύπαρξη των κατάλληλων θεσμών και των ασφαλιστικών δικλείδων… Στην μικρή αγορά της Ελλάδας – έκανε μια γκριμάτσα περιφρόνησης, την οποία ασυνείδητα επανέλαβα κι εγώ- ο μηχανισμός αυτορρύθμισης δεν … προλαβαίνει να λειτουργήσει…»
Στο σημείο αυτό, το «προλαβαίνει» με ξένισε κάπως, αλλά το σίγουρο ύφος και η εκπληκτική κορμοστασιά της γονυκαμπούς νεαράς με καθησύχασαν. Έξυσα το κεφάλι μου καναδυοτρείς φορές και «Χμ, είπα, λογικό μου ακούγεται»… Μεγάλη οικονομία; Προλαβαίνει και λειτουργεί ο μηχανισμός. Παίρνει φόρα, γκαζώνει, την βγάζει την ανηφόρα. Μικρή οικονομία; Γιοκ ρύθμιση… Που να προλάβει να επιταχύνει ο μηχανισμός εξισορρόπησης. Δεν έχει άπλα. Δεν έχει χώρο… Που να τροχοδρομήσει; Πώς να απογειωθεί; Και, επομένως, να σου το σπανάκι 5 – 6 και το ραδίκι 16 Ευρώ. Ναι, ναι. Λογικότατο είναι… Σκέψου τι θα γίνεται σε μικρότερες αγορές… Λογικά, στη Δανία το σπανάκι θα πιάνει τα 12 Ε, στην Κροατία τα 32 και στη Σλοβενία τα 50. Όσο για το Λουξεμβούργο και την Ανδόρα… άστα, μεγάλε, πρέπει να δουλεύεις 5 -6 μέρες για να φας μια σπανακόπιτα… Χωρίς φύλλο, βέβαια, γιατί άμα τη θες και με φύλλο… βάλε άλλα δυο μεροκάματα και λίγα λέω… Χάλια σου λέω. Μαύρα χάλια… Αλλά πάλι, μήπως δεν έχει δίκαιο το κορίτσι; Μήπως κάνει λάθος; Γιατί αν δεν μπορούν οι μικρές οικονομίες να λειτουργήσουν, τι διάολο τους έπιασε τους Ευρωαμερικάνους και κόβουν τα μεγάλα κράτη σε τόσο μικρά; Για κάποιο λόγο το κάνουν. Δεν μπορεί… Μπα… Μυστήριο…
Ας το δούμε ξανά, συλλογίστηκα. Γερμανία… Μεγάλη χώρα, μεγάλη οικονομία. Υπάρχει χώρος εκεί. Τα πάντα μπορείς να κάνεις . Ανακαλύπτεις μια δυσλειτουργία; Τσακ, πας επιτόπου και κοτσάρεις ένα θεσμό. Ψυχανεμίζεσαι πρόβλημα παραπέρα; Αμολάς μια επιτροπή, διορίζεις σ’ αυτή και την νεαρά που μας έκανε τόσο ωραίο μάθημα σήμερα και κοιμάσαι ήσυχος. Που να χωρέσει η ταλαίπωρη η Ψωροκώσταινα τόσες επιτροπές, ανεξάρτητες και κόντρα ανεξάρτητες αρχές. Που να τους χώσεις όλους αυτούς σε μια τόση δα οικονομιούλα; Και, κατά συνέπεια, ποιος θα μελετήσει τις εναρμονισμένες πρακτικές, τα ολιγοπώλια και τα τραστοκαρτέλ; Ποιος θα δει αν υπάρχουν συνθήκες υγιούς και πλήρους ανταγωνισμού στην αγορά; Ποια δεσποσύνη θα ελέγξει τις δεσπόζουσες θέσεις και τις ηγετικώς ηγεμονεύουσες εταιρείες; Και που να τα βάλουμε τόσα τραπέζια να καθίσουν οι κύριοι να κάνουν οι συμφωνίες κυρίων; Αχ!!! Και μετά σου λένε ‘small is beautiful’!!! Τρίχες. Big και πάλι big, αδελφέ μου… Άκου με και μένα...
Και ξαφνικά πάγωσα. Ρε συ, σκέφτηκα, λες να γίνεται το ίδιο και με άλλους «μηχανισμούς»; Λες, ας πούμε, να μη λειτουργούν κάποια συστήματα, όταν ένας οργανισμός είναι κάπως μικρός; Να μην προλαβαίνει το καρδιοαναπνευστικό του ή το σκώτι του να λειτουργήσει; Για δες, ρε, πρόβλημα … Ευτυχώς που δεν είμαι κοντός… Πω πω, αδελφέ μου… Τι κινδυνεύουν να πάθουν οι κοντοί… Και εγώ που νόμιζα πως το πολύ πολύ να μυρίζει το κεφάλι σου ποδαρίλα, αν είσαι πολύ - μα πολύ- κοντός…Αχ ο καημένος ο Παναής... Και ευτυχισμένος που η μαμά μου δεν με έκανε πολύ κοντό (ούτε και πολύ ψηλό, οφείλω να ομολογήσω…) γύρισα από το άλλο πλευρό για να κοιμηθώ.
Αλλά που να με πιάσει ύπνος… Όλη τη νύχτα έβλεπα ότι προσπαθούσα να φτάσω κάτι ραπανάκια για την όρεξη και κάτι φράουλες για τη χώνεψη, αλλά το αλτικό μου σύστημα δεν λειτουργούσε ικανοποιητικά, λόγω του λίαν περιορισμένου –εξαίφνης- ύψους μου. Τανιόμουν… τίποτα… Παράσταινα την μπαλαρίνα…(Ε… να λείπουν οι κακοήθειες… … την μπαλαρίνα είπα – όχι τη χορεύτρια… και εννοώ ότι σηκωνόμουν στις μύτες των ποδιών μου…) τίποτα… Πηδούσα… τίποτα… Όλο και ψηλότερα πήγαιναν τα ζαρζαβατικά. Όταν μάλιστα αγόρασα, με καταναλωτικό δάνειο με σταθερό επιτόκιο για τα πρώτα δύο-ολόκληρα!!!- δευτερόλεπτα, μια σκάλα και προσπάθησα να τα φτάσω αυτά βγάλαν φτερά και γλώσσα και άρχισαν να κάνουν πάνω μου κύκλους, βγάζοντας μου τη γλώσσα και φωνάζοντας εναρμονισμένα: «Είσαι βλάκας και θα ψοφήσεις της πείνας… Είσαι βλάκας και…» Ξύπνησα καμιά δεκαριά φορές, λουσμένος στον ιδρώτα… Την επομένη, συζήτησα το θέμα με τον ψυχαναλυτή μου.
«Κύριε Σιγκισμούνδε μου, του είπα, το και το… Δεν πάει άλλο… Δεν αντέχω. Τα χω παίξει…»
Με κοίταξε με έκδηλη απορία… «Ναι ναι, ξέρω… τον έκοψα. Θα μου πείτε να γίνω πιο σαφής . Ε λοιπόν να: λόγω μικρού μεγέθους της οικονομίας μας, και κάποιων εναρμονισμένων πρακτικών, οι οποίες διέφυγαν της προσοχής της αρμόδιας επιτροπής, το λαδοτύρι πάει 25 κι αυτό μου δημιουργεί ένα δεσπόζον άγχος, με αποτέλεσμα να τρέμω ότι ο ψυχικός μου μηχανισμός δεν θα προλάβει να ισορροπήσει μεταξύ αρχής της ηδονής και αρχής της πραγματικότητας και θα λαλήσω. Δεν είμαι δα και πρώτο μπόι. Μικρομεσαίος είμαι κι εγώ, όπως η αγορά στην Ελλάδα και μπορεί να την πατήσω… Και τότε τι θα γίνει; Υπάρχει κάνας τρόπος να αναπτυχθώ λιγάκι… Έτσι, καμία δεκαριά εκατοστά μόνο… Δε θέλω παραπάνω…Είναι καλό πράμα η ανάπτυξη, αν και δυστυχώς ποτέ δεν είναι αρκετή… Τόλεγε κι ο Γκαργκάνας. Πάντα…
Ο Σίγκι με κοίταξε άγρια. «Τι βλακείες είναι αυτές που λες, ούρλιαξε, χάνοντας το περίφημο ψυχαναλυτικό του φλέγμα; Ποιος ηλίθιος σου τις έβαλε στο κεφάλι; Έχεις δει καμιά γάτα να μην προλαβαίνει να αναπνεύσει, επειδή δεν είναι μεγάλη όσο το λιοντάρι, βασιλιά των ηλιθίων; Το σταμναγκάθι είναι μεγάλο, ρε βλίτο; Δεν ρυθμίζει όσα πρέπει να ρυθμίσει; »
Ήθελα να τον ρωτήσω τι είναι το σταμναγκάθι, αλλά δεν τόλμησα... «Μα ψέλλισα, το λεγε προχθές στο κανάλι μία περί τα οικονομικά ειδήμων… και έπειτα το παν κι άλλοι -πολύ σοφοί-.»
«Σκάσε, βλάκα, μούγκρισε . Ξέρεις, ρε έρμο, τι απάντησα, όταν κάποιος κομπλεξικός με ρώτησε πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το… το… τέλος πάντων… Τα πόδια, του είπα, πρέπει να είναι τόσο μεγάλα, ώστε να ακουμπάν στο έδαφος. Κατάλαβες; Έτσι κι η οικονομία… Άλλωστε, σαΐνι μου, αν η ελληνική οικονομία είναι μικρή, τότε η οικονομία του Κοσσόβου τι είναι; Ή μήπως δεν ρυθμίζει όσα πρέπει να ρυθμίσει;»
«Α!!! Όσο γι αυτό, είπα, καμία αντίρρηση… Ρυθμίζει τέλεια όλα όσα οφείλει να ρυθμίσει. Ίσως άλλωστε γι αυτά ακριβώς και να δημιουργήθηκε… Όμως…»
«Ούτε όμως ούτε ξεόμως. Πάψε να ακούς ότι σου τσαμπουνάνε και σκέψου, γιατί σε πετάω έξω. Αφού, βέβαια, με πληρώσεις για όλη την ψυχοθεραπεία, καθότι, όπως ξέρεις, η αγορά στην Ελλάδα είναι πολύ μικρή και ο μηχανισμός προσφοράς / ζήτησης δεν μπορεί να λειτουργήσει , με αποτέλεσμα τα πράγματα να ανεβαίνουν κάθε μέρα και πώς να τα βγάλει πέρα ένας πτωχός βιοπαλαιστής, είπε ο πατήρ της ψυχανάλυσης, όστις είναι και ολίγον πολύ τσιφούτης… Τσακίσου τώρα, τελειώσαμε. Με έπρηξες με τις βλακείες σου. Σε δεκαπέντε μέρες, να έχεις βγάλει όλη τη θεωρία περί ελεύθερης αγοράς, ανταγωνισμού και τιμών, γιατί μαύρο φίδι που σε έφαγε… Και που σαι… Βγαίνει ο Μάης. Την επόμενη φορά να με προπληρώσεις για τον Ιούνη, γιατί… »
«Ξέρω, ξέρω του είπα: Τα πράγματα όλο και ακριβαίνουν και πως να τα βγάλει πέρα ένας …»
«Και στο κάτω κάτω, έκλεισε το θέμα ο Ψυ μου, ελεύθερη αγορά είμαστε. Θέλεις και έρχεσαι. Δεν σε υποχρεώνω…»
«Μα , κύριε Σιγκισμούνδε μου, που την είδατε την ελευθερία; Από ανάγκη έρχομαι κι όχι από ελεύθερη επιλογή… Ξέρετε ότι δεν γίνεται να μην έρχομαι…
«Δεν ξέρω τίποτα , είπε ο τον όρκο του Ιπποκράτη ορκισθείς.»
«Μα, ξέρετε πολύ καλά ότι μια βδομάδα αν δεν σας δω, παθαίνω κατάθλιψη. Στις δύο παίρνω χάπια και την τρίτη κάνω απόπειρα αυτοκτονίας.»
«Και μένα τι με κόφτει; είπε…»
Και πολύ με πλήγωσε… Αλλά είχε δίκαιο. Ελεύθερη αγορά είναι αυτή. Ελεύθερη για όλους… Και για μένα , και για κείνον… Και γι αυτόν που αγοράζει, και γι αυτόν που πουλάει… Αυτός, άμα θέλει, πουλάει τόσο. Εγώ, άμα δεν θέλω, δεν αγοράζω.
Και θα ζήσουμε όλοι καλά… Δηλαδής, όσοι τέλος πάντων επιζήσουμε…
ΥΓ.
Πάντως , αγαπητοί μου, αν ζορίζεστε, μην περιμένετε να τελειώσουμε τα μαθήματα. Νοικιάστε καμία εκατοστή τετραγωνικά και μπήξτε, όπως λένε και οι Πηλιορείτες, κανένα ζαρζαβάτι. Έτσι κάνουν και οι σοφοί Γερμανοί και είδατε που αγοράζουν πιο φτηνά από μας σχεδόν τα πάντα; Τώρα θα μου πείτε, αν είναι όλα πιο φτηνά, τότε γιατί χρωστάνε περισσότερα από εμάς στις Τράπεζες; Α, μα είναι απλούστατο: παίρνουν δάνειο για να νοικιάσουν τον μπαχτσέ…
1. Η ΛΕΥΤΕΡΙΤΣΑ ΚΑΙ Η ΑΓΟΡΑ…
Και τότε η ευειδής και πολλά υποσχόμενη δημοσιογράφος, τον κάρφωσε με το λάγνο βλέμμα της, κούνησε το καλοχτενισμένο κεφάλι της και έπειτα είπε, με ύφος σοφολογιότατου σοφού, αν και κάπως θλιμμένα είναι η αλήθεια:
«Μα ελάτε τώρα… Ελάτε… είναι φοβερά απλό. Παιδαριώδες, θα έλεγα»
Μιλούσαν για τις τιμές και την ακρίβεια... Η Λευτερίτσα -έτσι αποκαλούσε την φιλόδοξη νεαρά η μαμά της- χασμουρήθηκε και συνέχισε με βαριεστημένο ύφος: «Η πραγματική αιτία του προβλήματος είναι γνωστή τοις πάσι …»
«Φτου σου βλάκα Χρίστο, είπα εγώ. Όλοι τα ξέρουν όλα . Στα φόρα τα βγάλαν τα μυστικά της οικονομίας. Μόνο εσύ κοιμάσαι τον ύπνο του ευήθους. Όπως τότε με το χρηματιστήριο που όλοι τους παίζαν στα δάχτυλα τους κανόνες λειτουργίας του και κάναν περιουσίες, ενώ εσύ…»
« Η Ελληνική αγορά, ξανάπε το αστέρι του οικονομικού επιτελείου του μεγάλου καναλιού, είναι προδήλως πολύ μικρή… Γι’ αυτό τον λόγο παρατηρούνται κάποιες -οι γνωστές, είπε, τονίζοντας με νόημα τη λέξη- δυσλειτουργίες, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά υψηλές οι τιμές – πολύ υψηλότερες από ότι σε χώρες πολύ ισχυρότερες οικονομικά. Στις χώρες αυτές, μια λογική ισορροπία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς κρατάει τις τιμές σε ένα αποδεκτό επίπεδο. Είναι καθαρά θέμα μεγέθους της αγοράς.»
«Είναι καταπληκτικό το τι μαθαίνει κανείς, όταν έχει σωστούς δασκάλους, μουρμούρισα. Και μετά σου λένε πως το μέγεθος δεν έχει σημασία … Τι λέτε, ρε άσχετοι, που δεν έχει σημασία… Αφού το κορίτσι σας λέει το αντίθετο, ρε…»
« Στη Γερμανία, ξανάπιασε τον ειρμό της η, και καλλίπυγος, σοφή δεσποινίς, ο μηχανισμός προσφοράς / ζήτησης λειτουργεί. Το μέγεθος της οικονομίας, επιτρέπει την ύπαρξη των κατάλληλων θεσμών και των ασφαλιστικών δικλείδων… Στην μικρή αγορά της Ελλάδας – έκανε μια γκριμάτσα περιφρόνησης, την οποία ασυνείδητα επανέλαβα κι εγώ- ο μηχανισμός αυτορρύθμισης δεν … προλαβαίνει να λειτουργήσει…»
Στο σημείο αυτό, το «προλαβαίνει» με ξένισε κάπως, αλλά το σίγουρο ύφος και η εκπληκτική κορμοστασιά της γονυκαμπούς νεαράς με καθησύχασαν. Έξυσα το κεφάλι μου καναδυοτρείς φορές και «Χμ, είπα, λογικό μου ακούγεται»… Μεγάλη οικονομία; Προλαβαίνει και λειτουργεί ο μηχανισμός. Παίρνει φόρα, γκαζώνει, την βγάζει την ανηφόρα. Μικρή οικονομία; Γιοκ ρύθμιση… Που να προλάβει να επιταχύνει ο μηχανισμός εξισορρόπησης. Δεν έχει άπλα. Δεν έχει χώρο… Που να τροχοδρομήσει; Πώς να απογειωθεί; Και, επομένως, να σου το σπανάκι 5 – 6 και το ραδίκι 16 Ευρώ. Ναι, ναι. Λογικότατο είναι… Σκέψου τι θα γίνεται σε μικρότερες αγορές… Λογικά, στη Δανία το σπανάκι θα πιάνει τα 12 Ε, στην Κροατία τα 32 και στη Σλοβενία τα 50. Όσο για το Λουξεμβούργο και την Ανδόρα… άστα, μεγάλε, πρέπει να δουλεύεις 5 -6 μέρες για να φας μια σπανακόπιτα… Χωρίς φύλλο, βέβαια, γιατί άμα τη θες και με φύλλο… βάλε άλλα δυο μεροκάματα και λίγα λέω… Χάλια σου λέω. Μαύρα χάλια… Αλλά πάλι, μήπως δεν έχει δίκαιο το κορίτσι; Μήπως κάνει λάθος; Γιατί αν δεν μπορούν οι μικρές οικονομίες να λειτουργήσουν, τι διάολο τους έπιασε τους Ευρωαμερικάνους και κόβουν τα μεγάλα κράτη σε τόσο μικρά; Για κάποιο λόγο το κάνουν. Δεν μπορεί… Μπα… Μυστήριο…
Ας το δούμε ξανά, συλλογίστηκα. Γερμανία… Μεγάλη χώρα, μεγάλη οικονομία. Υπάρχει χώρος εκεί. Τα πάντα μπορείς να κάνεις . Ανακαλύπτεις μια δυσλειτουργία; Τσακ, πας επιτόπου και κοτσάρεις ένα θεσμό. Ψυχανεμίζεσαι πρόβλημα παραπέρα; Αμολάς μια επιτροπή, διορίζεις σ’ αυτή και την νεαρά που μας έκανε τόσο ωραίο μάθημα σήμερα και κοιμάσαι ήσυχος. Που να χωρέσει η ταλαίπωρη η Ψωροκώσταινα τόσες επιτροπές, ανεξάρτητες και κόντρα ανεξάρτητες αρχές. Που να τους χώσεις όλους αυτούς σε μια τόση δα οικονομιούλα; Και, κατά συνέπεια, ποιος θα μελετήσει τις εναρμονισμένες πρακτικές, τα ολιγοπώλια και τα τραστοκαρτέλ; Ποιος θα δει αν υπάρχουν συνθήκες υγιούς και πλήρους ανταγωνισμού στην αγορά; Ποια δεσποσύνη θα ελέγξει τις δεσπόζουσες θέσεις και τις ηγετικώς ηγεμονεύουσες εταιρείες; Και που να τα βάλουμε τόσα τραπέζια να καθίσουν οι κύριοι να κάνουν οι συμφωνίες κυρίων; Αχ!!! Και μετά σου λένε ‘small is beautiful’!!! Τρίχες. Big και πάλι big, αδελφέ μου… Άκου με και μένα...
Και ξαφνικά πάγωσα. Ρε συ, σκέφτηκα, λες να γίνεται το ίδιο και με άλλους «μηχανισμούς»; Λες, ας πούμε, να μη λειτουργούν κάποια συστήματα, όταν ένας οργανισμός είναι κάπως μικρός; Να μην προλαβαίνει το καρδιοαναπνευστικό του ή το σκώτι του να λειτουργήσει; Για δες, ρε, πρόβλημα … Ευτυχώς που δεν είμαι κοντός… Πω πω, αδελφέ μου… Τι κινδυνεύουν να πάθουν οι κοντοί… Και εγώ που νόμιζα πως το πολύ πολύ να μυρίζει το κεφάλι σου ποδαρίλα, αν είσαι πολύ - μα πολύ- κοντός…Αχ ο καημένος ο Παναής... Και ευτυχισμένος που η μαμά μου δεν με έκανε πολύ κοντό (ούτε και πολύ ψηλό, οφείλω να ομολογήσω…) γύρισα από το άλλο πλευρό για να κοιμηθώ.
Αλλά που να με πιάσει ύπνος… Όλη τη νύχτα έβλεπα ότι προσπαθούσα να φτάσω κάτι ραπανάκια για την όρεξη και κάτι φράουλες για τη χώνεψη, αλλά το αλτικό μου σύστημα δεν λειτουργούσε ικανοποιητικά, λόγω του λίαν περιορισμένου –εξαίφνης- ύψους μου. Τανιόμουν… τίποτα… Παράσταινα την μπαλαρίνα…(Ε… να λείπουν οι κακοήθειες… … την μπαλαρίνα είπα – όχι τη χορεύτρια… και εννοώ ότι σηκωνόμουν στις μύτες των ποδιών μου…) τίποτα… Πηδούσα… τίποτα… Όλο και ψηλότερα πήγαιναν τα ζαρζαβατικά. Όταν μάλιστα αγόρασα, με καταναλωτικό δάνειο με σταθερό επιτόκιο για τα πρώτα δύο-ολόκληρα!!!- δευτερόλεπτα, μια σκάλα και προσπάθησα να τα φτάσω αυτά βγάλαν φτερά και γλώσσα και άρχισαν να κάνουν πάνω μου κύκλους, βγάζοντας μου τη γλώσσα και φωνάζοντας εναρμονισμένα: «Είσαι βλάκας και θα ψοφήσεις της πείνας… Είσαι βλάκας και…» Ξύπνησα καμιά δεκαριά φορές, λουσμένος στον ιδρώτα… Την επομένη, συζήτησα το θέμα με τον ψυχαναλυτή μου.
«Κύριε Σιγκισμούνδε μου, του είπα, το και το… Δεν πάει άλλο… Δεν αντέχω. Τα χω παίξει…»
Με κοίταξε με έκδηλη απορία… «Ναι ναι, ξέρω… τον έκοψα. Θα μου πείτε να γίνω πιο σαφής . Ε λοιπόν να: λόγω μικρού μεγέθους της οικονομίας μας, και κάποιων εναρμονισμένων πρακτικών, οι οποίες διέφυγαν της προσοχής της αρμόδιας επιτροπής, το λαδοτύρι πάει 25 κι αυτό μου δημιουργεί ένα δεσπόζον άγχος, με αποτέλεσμα να τρέμω ότι ο ψυχικός μου μηχανισμός δεν θα προλάβει να ισορροπήσει μεταξύ αρχής της ηδονής και αρχής της πραγματικότητας και θα λαλήσω. Δεν είμαι δα και πρώτο μπόι. Μικρομεσαίος είμαι κι εγώ, όπως η αγορά στην Ελλάδα και μπορεί να την πατήσω… Και τότε τι θα γίνει; Υπάρχει κάνας τρόπος να αναπτυχθώ λιγάκι… Έτσι, καμία δεκαριά εκατοστά μόνο… Δε θέλω παραπάνω…Είναι καλό πράμα η ανάπτυξη, αν και δυστυχώς ποτέ δεν είναι αρκετή… Τόλεγε κι ο Γκαργκάνας. Πάντα…
Ο Σίγκι με κοίταξε άγρια. «Τι βλακείες είναι αυτές που λες, ούρλιαξε, χάνοντας το περίφημο ψυχαναλυτικό του φλέγμα; Ποιος ηλίθιος σου τις έβαλε στο κεφάλι; Έχεις δει καμιά γάτα να μην προλαβαίνει να αναπνεύσει, επειδή δεν είναι μεγάλη όσο το λιοντάρι, βασιλιά των ηλιθίων; Το σταμναγκάθι είναι μεγάλο, ρε βλίτο; Δεν ρυθμίζει όσα πρέπει να ρυθμίσει; »
Ήθελα να τον ρωτήσω τι είναι το σταμναγκάθι, αλλά δεν τόλμησα... «Μα ψέλλισα, το λεγε προχθές στο κανάλι μία περί τα οικονομικά ειδήμων… και έπειτα το παν κι άλλοι -πολύ σοφοί-.»
«Σκάσε, βλάκα, μούγκρισε . Ξέρεις, ρε έρμο, τι απάντησα, όταν κάποιος κομπλεξικός με ρώτησε πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το… το… τέλος πάντων… Τα πόδια, του είπα, πρέπει να είναι τόσο μεγάλα, ώστε να ακουμπάν στο έδαφος. Κατάλαβες; Έτσι κι η οικονομία… Άλλωστε, σαΐνι μου, αν η ελληνική οικονομία είναι μικρή, τότε η οικονομία του Κοσσόβου τι είναι; Ή μήπως δεν ρυθμίζει όσα πρέπει να ρυθμίσει;»
«Α!!! Όσο γι αυτό, είπα, καμία αντίρρηση… Ρυθμίζει τέλεια όλα όσα οφείλει να ρυθμίσει. Ίσως άλλωστε γι αυτά ακριβώς και να δημιουργήθηκε… Όμως…»
«Ούτε όμως ούτε ξεόμως. Πάψε να ακούς ότι σου τσαμπουνάνε και σκέψου, γιατί σε πετάω έξω. Αφού, βέβαια, με πληρώσεις για όλη την ψυχοθεραπεία, καθότι, όπως ξέρεις, η αγορά στην Ελλάδα είναι πολύ μικρή και ο μηχανισμός προσφοράς / ζήτησης δεν μπορεί να λειτουργήσει , με αποτέλεσμα τα πράγματα να ανεβαίνουν κάθε μέρα και πώς να τα βγάλει πέρα ένας πτωχός βιοπαλαιστής, είπε ο πατήρ της ψυχανάλυσης, όστις είναι και ολίγον πολύ τσιφούτης… Τσακίσου τώρα, τελειώσαμε. Με έπρηξες με τις βλακείες σου. Σε δεκαπέντε μέρες, να έχεις βγάλει όλη τη θεωρία περί ελεύθερης αγοράς, ανταγωνισμού και τιμών, γιατί μαύρο φίδι που σε έφαγε… Και που σαι… Βγαίνει ο Μάης. Την επόμενη φορά να με προπληρώσεις για τον Ιούνη, γιατί… »
«Ξέρω, ξέρω του είπα: Τα πράγματα όλο και ακριβαίνουν και πως να τα βγάλει πέρα ένας …»
«Και στο κάτω κάτω, έκλεισε το θέμα ο Ψυ μου, ελεύθερη αγορά είμαστε. Θέλεις και έρχεσαι. Δεν σε υποχρεώνω…»
«Μα , κύριε Σιγκισμούνδε μου, που την είδατε την ελευθερία; Από ανάγκη έρχομαι κι όχι από ελεύθερη επιλογή… Ξέρετε ότι δεν γίνεται να μην έρχομαι…
«Δεν ξέρω τίποτα , είπε ο τον όρκο του Ιπποκράτη ορκισθείς.»
«Μα, ξέρετε πολύ καλά ότι μια βδομάδα αν δεν σας δω, παθαίνω κατάθλιψη. Στις δύο παίρνω χάπια και την τρίτη κάνω απόπειρα αυτοκτονίας.»
«Και μένα τι με κόφτει; είπε…»
Και πολύ με πλήγωσε… Αλλά είχε δίκαιο. Ελεύθερη αγορά είναι αυτή. Ελεύθερη για όλους… Και για μένα , και για κείνον… Και γι αυτόν που αγοράζει, και γι αυτόν που πουλάει… Αυτός, άμα θέλει, πουλάει τόσο. Εγώ, άμα δεν θέλω, δεν αγοράζω.
Και θα ζήσουμε όλοι καλά… Δηλαδής, όσοι τέλος πάντων επιζήσουμε…
ΥΓ.
Πάντως , αγαπητοί μου, αν ζορίζεστε, μην περιμένετε να τελειώσουμε τα μαθήματα. Νοικιάστε καμία εκατοστή τετραγωνικά και μπήξτε, όπως λένε και οι Πηλιορείτες, κανένα ζαρζαβάτι. Έτσι κάνουν και οι σοφοί Γερμανοί και είδατε που αγοράζουν πιο φτηνά από μας σχεδόν τα πάντα; Τώρα θα μου πείτε, αν είναι όλα πιο φτηνά, τότε γιατί χρωστάνε περισσότερα από εμάς στις Τράπεζες; Α, μα είναι απλούστατο: παίρνουν δάνειο για να νοικιάσουν τον μπαχτσέ…
ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΟΣ ΤΥΠΟΣ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου